«Make breakfast» یا «do breakfast»؟ «Make a decision» یا «do a decision»؟ اگر مطمئن نیستی، تنها نیستی — make و do یکی از گیجکنندهترین جفتهای فعل در انگلیسیاند. بیشتر زبانها آنها را در یک فعل ادغام میکنند (اسپانیایی hacer, پرتغالی fazer, فرانسوی faire, ایتالیایی fare, لهستانی robić, آلمانی machen/tun, فارسی «کردن»). انگلیسی آنها را جدا میکند، و تو باید یاد بگیری مرز کجاست.
خبر خوب: قاعدهای هست که ۸۰٪ راه را میبرَد. ۲۰٪ باقی را فقط حفظ میکنی.
قاعدهای که ۸۰٪ راه را میبرَد
- Do = خود عمل. انتزاعی، روزمره یا کار کلی. هیچ شیء جدیدی پس از آن نیست.
- Make = یک نتیجه میسازد. چیز جدیدی در جهان پس از پایان کار وجود دارد.
| Do (عمل) | Make (نتیجه) |
|---|---|
| do homework | make a sandwich |
| do exercise | make a phone call |
| do business | make money |
| do the laundry | make a decision |
| do research | make a mistake |
آزمون ذهنی
از خودت بپرس: بعد از این که تمام کردم، آیا چیزی هست که قبلاً نبود؟
- «Make a cake» → الان یک کیک هست. → make.
- «Do the dishes» → چیز جدیدی نیست؛ آنچه بود را تمیز کردی. → do.
- «Make noise» → سروصدا قبلاً نبود؛ الان هست. → make.
- «Do business» → کسبوکار خود فعالیت است، نه شیء جدید. → do.
اگر میتوانی به یک نتیجه اشاره کنی، به make متمایل شو. اگر فقط فعالیت است، به do.
۲۰٪ که باید حفظ کنی
قاعده برای عبارات ثابت میشکند. «Make a phone call» — نتیجهاش چیست؟ یک تماس پایانیافته؟ فقط یک اصطلاح است. همینطور با «do the dishes» — میتوانی بحث کنی که آنها را تمیز میسازی، اما انگلیسی do را انتخاب کرده است. اینها همنشینی هستند: جفت کلماتی که با هم میآیند. ناطقان بومی آنها را بهعنوان یک واحد یاد گرفتهاند، نه با اعمال قاعده.
تو هم همین کار را میکنی. دستهبندی، تمرین، تکرار.
عباراتی که باید حفظ کنی
این همنشینیهای do را قفل کن:
| زندگی روزمره | کار | بقیه |
|---|---|---|
| do homework | do business | do harm |
| do the dishes | do a job | do good |
| do the laundry | do the work | do your best |
| do exercise | do research | do a favor |
| do the cleaning | do a project | do nothing |
| do the cooking | do a course | do well / badly |
این همنشینیهای make را قفل کن:
| تصمیمها و ایدهها | ارتباط | پول و خطاها |
|---|---|---|
| make a decision | make a phone call | make money |
| make a choice | make an announcement | make a profit |
| make a plan | make a complaint | make a mistake |
| make progress | make a suggestion | make a loss |
| make sense | make a comment | make an effort |
| make sure | make a speech | make trouble |
| make up your mind | make a noise | make friends |
۵ خطایی که زبان مادریات میتواند ایجاد کند
گویشوران زبانهای رومی و اسلاوی همان جملات اشتباه را تولید میکنند. مراقب اینها باش:
- اسپانیایی / پرتغالی (hacer / fazer): «I want to do a question.» → ❌ باید باشد: «I want to ask a question.» (انگلیسی اینجا اصلاً فعل دیگری بهکار میبرد.)
- فرانسوی (faire): «I will make my homework.» → ❌ باید باشد: «I will do my homework.»
- ایتالیایی (fare): «She made a course in Paris.» → ❌ باید باشد: «She took a course.» (یا «did a course» در کاربرد بریتانیایی.)
- لهستانی (robić): «He does a mistake.» → ❌ باید باشد: «He makes a mistake.»
- آلمانی (machen): «I will make sport.» → ❌ باید باشد: «I will do sport.» (یا «play sport»، «exercise».)
خودسنجی: ۱۲ جای خالی
با make یا do پر کن (با زمان درست). قبل از آشکار کردن، خودت هر کدام را امتحان کن.
- I need to ___ my homework before dinner.
- She ___ a great cake yesterday.
- Did you ___ a decision yet?
- He ___ the dishes every night.
- I ___ a mistake on the test.
- They ___ a lot of money last year.
- Please ___ your best.
- Don't ___ noise in the library.
- We ___ a plan for the weekend.
- She always ___ the cooking.
- He ___ a phone call to his mother.
- I'll ___ exercise after work.
۱۰ تا ۱۲ درست: گرفتهای. ۷ تا ۹ درست: قاعده را دوباره بخوان. زیر ۷: فهرست همنشینیات را بساز و هفتگی مرور کن تا جا بیفتد.
همان الگوی انتقال زبان مادری در say در برابر tell هم دیده میشود — هر دو مسئلهٔ همنشینی محضاند که در آنها گویشوران زبانهای رومی و اسلاوی به فعل اشتباه انگلیسی متمایل میشوند.