„Make breakfast" czy „do breakfast"? „Make a decision" czy „do a decision"? Jeśli nie jesteś pewien, jesteś w dobrym towarzystwie — make i do to jedna z najczęściej mylonych par czasowników w angielskim. Większość języków zwija je do jednego czasownika (hiszpańskie hacer, portugalskie fazer, francuskie faire, włoskie fare, polskie robić, niemieckie machen/tun). Angielski je rozdziela i musisz nauczyć się, gdzie przebiega granica.
Dobra wiadomość: jest zasada, która zaprowadzi cię w 80%. Pozostałe 20% po prostu zapamiętujesz.
Zasada, która zaprowadzi cię w 80%
- Do = sama czynność. Abstrakcyjna, rutynowa albo ogólna praca. Po niej nie powstaje nic nowego.
- Make = stworzenie rezultatu. Po skończeniu istnieje coś nowego na świecie.
| Do (czynność) | Make (rezultat) |
|---|---|
| do homework | make a sandwich |
| do exercise | make a phone call |
| do business | make money |
| do the laundry | make a decision |
| do research | make a mistake |
Test mentalny
Zadaj sobie pytanie: gdy skończę, czy istnieje coś, czego wcześniej nie było?
- „Make a cake" → teraz jest ciasto. → make.
- „Do the dishes" → nie ma nic nowego; oczyściłeś to, co już było. → do.
- „Make noise" → hałas wcześniej nie istniał; teraz istnieje. → make.
- „Do business" → biznes to czynność, nie nowy obiekt. → do.
Jeśli możesz wskazać rezultat, skłaniaj się ku make. Jeśli to tylko czynność, skłaniaj się ku do.
20%, które trzeba wkuć
Zasada się sypie przy stałych wyrażeniach. „Make a phone call" — gdzie tu rezultat? Zakończona rozmowa? To po prostu idiom. Tak samo „do the dishes" — można argumentować, że make them clean (sprawiasz, że są czyste), ale angielski wybrał do. To są kolokacje: pary słów, które po prostu chodzą razem. Rodowici użytkownicy nauczyli się ich jako jednej całości, a nie przez stosowanie zasady.
Ty zrobisz to samo. Grupuj, drążuj, powtarzaj.
Frazy do zapamiętania
Wbij sobie do głowy te kolokacje z do:
| Życie codzienne | Praca | Inne |
|---|---|---|
| do homework | do business | do harm |
| do the dishes | do a job | do good |
| do the laundry | do the work | do your best |
| do exercise | do research | do a favor |
| do the cleaning | do a project | do nothing |
| do the cooking | do a course | do well / badly |
Wbij sobie do głowy te kolokacje z make:
| Decyzje i pomysły | Komunikacja | Pieniądze i błędy |
|---|---|---|
| make a decision | make a phone call | make money |
| make a choice | make an announcement | make a profit |
| make a plan | make a complaint | make a mistake |
| make progress | make a suggestion | make a loss |
| make sense | make a comment | make an effort |
| make sure | make a speech | make trouble |
| make up your mind | make a noise | make friends |
5 błędów, które tworzy transfer z języka ojczystego
Użytkownicy języków romańskich i słowiańskich produkują te same błędne zdania. Uważaj na te:
- Hiszpański / portugalski (hacer / fazer): „I want to do a question." → ❌ Powinno być: „I want to ask a question." (Angielski używa tu zupełnie innego czasownika.)
- Francuski (faire): „I will make my homework." → ❌ Powinno być: „I will do my homework."
- Włoski (fare): „She made a course in Paris." → ❌ Powinno być: „She took a course." (Albo „did a course" w wariancie brytyjskim.)
- Polski (robić): „He does a mistake." → ❌ Powinno być: „He makes a mistake."
- Niemiecki (machen): „I will make sport." → ❌ Powinno być: „I will do sport." (Albo „play sport", „exercise".)
Sprawdzian: 12 luk do wypełnienia
Wstaw make lub do (w odpowiednim czasie). Spróbuj każde sam, zanim odsłonisz odpowiedź.
- I need to ___ my homework before dinner.
- She ___ a great cake yesterday.
- Did you ___ a decision yet?
- He ___ the dishes every night.
- I ___ a mistake on the test.
- They ___ a lot of money last year.
- Please ___ your best.
- Don't ___ noise in the library.
- We ___ a plan for the weekend.
- She always ___ the cooking.
- He ___ a phone call to his mother.
- I'll ___ exercise after work.
10–12 dobrze: masz to. 7–9 dobrze: przeczytaj zasadę jeszcze raz. Poniżej 7: zbuduj swoją listę kolokacji i przeglądaj ją co tydzień, aż się utrwali.